04-04-2016

De mens centraal stellen, is dé uitdaging voor de zorgsector als fundament onder de totale zorg. “In plaats van de zorgvrager de regie uit handen te nemen, moet er gekeken worden naar wat hij nog zelf kan. Dit geeft de cliënt meer zelfvertrouwen en zingeving in het leven”, licht zorgondernemer Guus Verduijn toe.

Uit: Financieel Dagblad | Innovatie in de Zorg Special, 30 maart 2016

De zorgsector staat voor de opgave van het loslaten van een traditioneel aanbodgedreven werken naar de implementatie van een vraaggedreven benadering, waarbij de individuele zorgvrager centraal staat. Dit met een pleidooi voor een ouderenzorg die hoge eisen stelt aan de kwaliteit van wonen en zorg.

Volgens Theo Poiesz, hoogleraar Economische Psychologie en hoogleraar Healthcare Management verbonden aan TIAS, faculteit en bijvoorbeeld van de universiteiten van Tilburg en Eindhoven, biedt marktwerking meer keuzemogelijkheden maar geen garantie voor betere opties op patiënt- of cliëntniveau.

“De zorgvrager moet kunnen beschikken over relevante en toegankelijke informatie. En daar schort het vaak aan. Dit beperkt transparantie, waardoor marktwerking in de zorg - daar waar we het willen toestaan - niet goed tot stand komt. Het wonderlijke is dan dat gesteld wordt dat marktwerking voor de zorg niet opgaat. Het heeft dan echter niet met de markt of marktwerking zelf te maken, maar met de condities waaronder de markt zijn gang mag gaan”, concludeert Poiesz.

Knelpunt kwalitatieve en kwantitatieve zorg

Tekortkomingen in het huidige zorgstelsel zijn behalve de beperkte keuzemogelijkheden ook de onvoldoende samenhang en gebrekkige aansluiting van aanbod op vraag (kwalitatief en kwantitatief). Deze knelpunten nemen in ernst toe door maatschappelijke en zorginhoudelijke ontwikkelingen, zoals de veroudering van de bevolking, de verandering van het zorgaanbod, de toename van goed geïnformeerde patiënten en het beschikbaar komen van voorspellende medische informatie.

Technologische innovatie in samenwerking met richtinggevende kennisconcepten en een pragmatisch instrumentarium zijn essentieel voor de zorgsector om in beweging te komen naar de klant. Hoe duidt u de samenhang tussen zorg, bedrijfsvoering en het effect hiervan?

Poiesz: “Het uitgangspunt is de positie van de cliënt. In realiteit blijkt dit een illusie, want de strategie behelst vrijwel alleen de organisatie, het dienstenaanbod, samenwerkingspartners en financiering met de cliënt als sluitpost. Het ontbreekt aan een algemeen geaccepteerde visie over de manier waarop het zorgaanbod (integraal) moet worden afgestemd op de zorgvrager.”

Behoefte-inventarisatie cliënt

Bij de stelselwijzigingen in de zorg ligt het accent in de pers vaak op de noodzakelijke bezuinigingen. De zorg wordt te duur om aan de vraag te kunnen blijven voldoen. Minder aandacht krijgt het kwaliteitsaspect van de zorg en de mate van regie die de cliënt op de zorg heeft, constateert Guus Verduijn, zorgondernemer en vader van een geestelijk gehandicapte dochter.

Neem de ouderenzorg. Bijna niemand wil in een verzorgingshuis of verpleeghuis wonen. Toch is er veel verontwaardiging als onderzoeksbureau Berenschot een onderzoek presenteert waarin staat dat er circa achthonderd verzorgingshuizen, als gevolg van de stelselwijziging waarin ZZP 1 tot en met 4 niet meer door de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) vergoed wordt, gesloten moeten worden. ZZP 3 is de meest voorkomende indicatie in het verzorgingshuis.

Verduijn: “De vraag moet centraal staan hoe kwetsbare oude mensen samen met familie, vrienden en eventuele mantelzorgers hun dagelijkse leven op een zinvolle manier invulling willen geven.”

Wooncentrum in Ter Apel biedt senioren zorg op maat

Zorgorganisatie Meander en woningcorporatie Woonzorg Nederland (WZN) hebben in Ter Apel een voorziening gemaakt waar ook mensen met alleen een AOW kunnen wonen. Het betreft hier een voormalig verzorgingshuis waar nog steeds een aantal mensen woont dat via de AWBZ wordt gefinancierd. Met de invoering van het scheiden van wonen en zorg, stonden daar zo’n twintig eenkamerappartementjes leeg. Deze woonruimten zijn nu verhuurd aan senioren. Zij hebben met WZN een huurcontract en betalen zelf maandelijks de huur. Ook hebben de bewoners een dienstencontract dat voorziet in een dagelijkse maaltijdvoorziening en noodoproep voor hulp.

Participeren bevordert zelfredzaamheid

Naast Verduijn’s professionele betrokkenheid bij de ouderenzorg heeft hij privé ervaring met de zorg voor verstandelijk gehandicapten. Zijn oudste dochter woont al ruim dertig jaar in een instelling voor verstandelijk gehandicapten.“Bij de zoektocht naar een goede plek voor haar, waren wij zeer gecharmeerd van deze instelling waar niet gekeken werd naar wat zij niet kon, maar vooral naar hetgeen zij nog wel kan. Ze ging gewoon naar school en toen ze achttien jaar was, ook aan het werk voor de leefgemeenschap. Nu staat ze in de wasserij. Bewoners voelen zich door hun steentje bij te dragen volop gewaardeerd in deze leefomgeving”, vertelt hij.

Innovatief Improvement Model

In de praktijk kwam Verduijn in aanraking met het Improvement Model: “Dit instrument helpt bij het combineren van verantwoorde zorg en innovatief ondernemerschap, waarbij de cliënt zowel inhoudelijk als in de businesscase centraal staat”. Het Improvement Model heeft zichzelf in de praktijk bewezen als een effectief transitiemiddel en aantrekkelijk verbeterinstrument dat door zorgorganisaties wordt gebruikt om zich te certificeren.